درس پانصد و سی‌ام

مسألة 3: « لا يختصُّ القسم الأوّل من المستحب بالغاية التي توضّأ لأجلها‌، بل يباح به جميع الغايات المشروطة به ، بخلاف الثاني والثالث فإنـَّهما إن وقعا على نحو ما قصدا لم يؤثِّرا إلّا فيما قصدا لأجله . نعم ، لو انكشف الخطأ بأن كان محدثاً بالأصغر فلم يكن وضوؤه تجديدياً ولا مجامعاً للأكبر رجعا إلى الأول ، وقوي القول بالصحة وإباحة جميع الغايات به إذا كان قاصداً لامتثال الأمر الواقعي المتوجِّه إليه في ذلك الحال بالوضوء ، وإن اعتقد أنـَّه الأمر بالتجديدي منه مثلاً فيكون من باب الخطأ في التطبيق وتكون تلك الغاية مقصودة له على نحو الداعي لا التقييد بحيث لو كان الأمر الواقعي على خلاف ما اعتقده لم يتوضّأ ، أمّا لو كان على نحو التقييد كذلك ففي صحَّته حينئذ إشكال ».^[1]

بررسی مباح شدن ساير غايات در وضوء مستحبی قسم دوم و سوم

فرمود صاحب عروه قدس الله نفسه الشریف اگر در قسم ثانی که شخصِ متطهر از حدث اصغر باز وضوء می‏گیرد للتَّجدید یا در قسم ثالث آن کسی که محدث به حدث اکبر است وضوء می‏گیرد برای فعلی که امر وارد است، امر استحبابی به وضوء گرفتنش عند ارتکاب آن فعل. مثل اینکه جنب وضوء می‏گیرد برای أکلش. فرمود در این موارد آن غایتی که وضوء برای او گرفته شده است فقط برای آن غایت کفایت می‏کند. و اما غایت دیگری که امر شده است به وضوء عند تلک الغایت هم این وضوء نسبت به او مجزی نیست. کافی نیست. می‏گفتیم بر اینکه، لازمه کلام ایشان این است اگر شخص جنب می‏خواهد أکل طعام کند و برای أکل طعامش که وضوء گرفت که مستحب است یا کراهت از بین برود یا مستحب است که برمی‏گردد به استحباب وضوء عند الاکل این وضوء را که برای اکل گرفت بعد می‏خواهد بخوابد. این وضوء قبلی کافی نیست. موم الجنب هم بلا توضأ مکروه است. امر شده است به وضوء عند النوم، باید یک وضوء دیگری بگیرد. یا می‏خواهد بخوابد که رفت در رختخواب، به آن دخترش می‏گوید که آب بیاور. بلند شود باید دوباره وضوء بگیرد. تا آن آب را بخورد. چونکه بر شربش هم امر است بر وضو، لازمه کلام ایشان این است. و من هنا جماعتی ملتزم شده‏اند در ما نحن فیه شخصی که در قسم ثالث، قسم ثانی گذشت، در قسم ثالث اگر برای غایتی وضوء گرفته باشد و تا مادامی که ناقض الوضوء موجود نشود، ولو در قسم ثالث شخص محدث به حدث اکبر است. ولکن تا مادامی که بعد از وضوء گرفتنش آن نواقضی که گذشت برای وضوء هست، از آن نواقض یکی سر نزند این وضوء به غایات دیگر هم کافی است. همین که خورد طعام را، وضوء گرفته بود. اکل کرد طعام را. بعد هم شرب می‏کند، چونکه ناقض وضوئی موجود نشده است. بعد اگر قبل از اینکه بخوابد رفت بول بکند باید یک وضوء دیگر بر نومش، باید یعنی استحباب است، یک وضوء دیگر بر نومش بکند. چونکه ناقض آن وضوء آمد.

 و اما همین جور خورد و دراز کشید آن نه احتیاج به وضوء دیگر ندارد. وضوء مادامی که از او حدثی صادر نشده است، حکم همین است. در مقابل این قول، قول سید صاحب عروه و من تبعه او ذکرَ قبله. آن این است که بر هر غایتی باید یک وضوء گرفت. آنهایی که گفته‏اند بر هر غایتی باید یک وضوء بگیرد، یعنی مستحب است یک وضوء گرفتن، بخواهد به استحباب عمل کند باید وضوء بگیرد. آنها دو وجه را در ما نحن فیه ذکر کرده‏اند. فرموده‏اند بر اینکه این وضوئی که هست در ما نحن فیه از شخص محدث بالحدث الاکبر این طهارت نیست. چونکه شخص محدث به حدث اکبر است و حدث اکبر را وضوء رفع نمی‏کند. پس شارع در ما نحن فیه امر استحبابی که به وضوء کرده است بما انّ الوضوء افعالٌ امر کرده است که همان غسل الوجه و الیدین و مسح الرأس و الرجلین، به آن عنوان امر کرده است. و اما به عنوان طهارت در ما نحن فیه محدث به حدث اکبر طهارت ندارد به وضو، به این عنوان امر ندارد. آنی که در وضوء طهارت حساب می‏شود با او تمام غایات اتیان می‏شود او به جهت طهارت وضوء است که وضوء طهارت است. صلاة هم مشروط به طهارت است. طواف هم مشروط به طهارت است. قرائت قرآن هم طهارت شرط فضیلتش است که شرط کمال است یا آن غایات دیگر که هر چه گفتیم. لمس قرآن ولو جلدش را اولی است بهتر است. کتابتش با آن طهارت‏ دیگر حرام نیست، جایز است این که تمام غایات با یک وضوء می‏شد، چونکه طهارت بود. و همه آنها طهارت می‏خواستند. ولکن در ما نحن فیه وضوء ما بلا طهارت است. طهارت ندارد. نفس افعال است که غسل الوجه و الیدین و مسح الرأس و الرجلین به این افعال است.

وجه نخست

 این افعال مفروض این است که عند کل غایة امر دارد. وقتی که جنب می‏خواهد طعام بخورد امر دارد این افعال. وقتی که رفت به رختوابش یا خواست برود به رختوابش باز این افعال امر دارد. یکی از دیگری مجزی است، این وجهی ندارد. وجه اجزاء در آنجاهایی که قسم اول بود به ما اینکه وضوء طهارت بود، و آن طهارت همه آن غایات با آن طهارت یا مشروط بودند از صحتشان یا کمالشان یا جوازشان. ولکن در ما نحن فیه نفس الوضوء است، آن طهارت نیست. مراد افعال است. آن افعال هم عند کل غایة امر دارد. این وجه یکی این است.

وجه دوم

 وجه دوم گفته‏اند بر اینکه اصلا اینی را که جنب اتیان می‏کند این وضوء نیست. برای اینکه جنابت با وضوئی که هست با او جمع نمی‏شود. این صورة الوضوء است. یعنی اطلاق وضوء به او مجاز است، وضوء نیست حقیقتا. کما اینکه اطلاق صلاة به صلاة المیت مجاز است و صلاة المیت صلاة نیست حقیقتا. حقیقتش دعا است، این وضوء هم حقیقتا وضوء نیست بلکه غسلات و مسحات محض است. وقتی که اینجور شد آن احکامی که برای وضوء بود با وضوء حقیقی که با آن یک وضوء حقیقی می‏شد تمام غایات را اتیان کرد به یکی، به یک غایتی که موجود شد، جمیع غایات مباح می‏شد که قسم اول است. او مال وضوء حقیقی است. اطلاق وضوء بر این مجاز است. علاقه مجازیت تشابه در صورت است. آن وضوء حقیقی تشابه دارد با این وضوء در صورت، بدان جهت به این وضوء تشابهی امر شده است. دیگر آن اجزاء وضوء واحد از جمیع الغایات او مترتب بر این نمی‏شود. این وضوء نیست حقیقتا. این هم این وجه دوم.

ملاحظه بر وجه دوم

 اما این وجه دومی که وضوء نیست حقیقتا، یک کلمه بگویم بعد می‏رسیم. این وضوئی که شخص جنب می‏گیرد و به او می‏گوییم طهارت نیست و آن وضوئی که شخص محدث بالاصغر می‏گیرد به وضوء او می‏گوییم طهارت است، این وضوء با آن وضوء هیچ فرقی ندارد. همان حد الوضوء غسل الوجه و الیدین و مسح الرأس و الرجلین است. حدّ وضوء این است که در روایات است، غسل الوجه و الیدین و مسح الرأس و الرجلین این همان وضوء است. غایت الامر این است شخص اگر محدث به حدث اصغر باشد وقتی که این افعال را اتیان کرد به نحو قربی او هم وضوء است، هم طهارت است. طهارت عین وضوء است. یا بنا بر قول بعضی‏ها طهارت مسبب از آن وضوء می‏شود، اما وضوء همان وضوء است. اگر شخص محدث بالاصغر بوده باشد و این افعال را اتیان بکند از او طهارت مسبب می‏شود. بدان جهت وضوء اسم بر افعال است. وضوء اسم است، در روایات هم حدّ الوضوء غسل الوجه و الیدین و مسح الرأس و الرجلین است. این وضو، وضوء حقیقی است. مجاز نیست. آن صلاة میت به آن قیاس نمی‏شود که صلاة اوله التکبیر و آخره هر تسبیح دارد. رکوع دارد، سجود دارد، صلاة میت نه رکوع دارد، نه سجود دارد، نه تسلیم دارد، نه طهارت دارد. نه، نه، نه. او به خلاف وضو. این وضوء از شخص جنب تمام حدّ وضوء را دارد که در روایات ذکر شده است. این وضوء است. غایة الامر طهارت نیست یا طهارت به او مترتب نمی‏شود. خوب این وقتی که حقیقتا وضوء شد در اذهان متشرعه اینجور است، آن اثری که آن وضوء حقیقی داشت لا بما هی طهارة. بلکه بما هو وضوء حکم بر او شده بود که وضوء آن اثر که خود وضوء را داشت و آن این است که ما ذکر کرده‏ایم و گفتیم دیگران هم حتی آنهایی که ملتزم شده‏اند طهارت مسبب است.

ديدگاه مرحوم حکيم (قدس)

 مثل مرحوم حکیم او هم اخیرا ملتزم شده است اینجا که آن افعال بقاء دارد. می‏گوییم منصرف از آن اخباری[2] که وارد شده است در آنها امر به وضوء از شخص جنب، اینکه الجنب اذا اراد ان یأکل فلیتوضّأ وضوء بگیرد این منصرف است. این خبر به آن جنبی که آن جنب وضوء نگرفته باشد. انصراف این اخبار این است، جنبی باشد که او وضوء نگرفته باشد یا اگر وضوء گرفته باشد، وضوئش باقی نمانده باشد. یعنی یکی از نواقض موجود شده باشد. منصرفش این است. چونکه در اذهان متشرعه این است. از احکام وضوء این است که اگر وضوء انسان گرفت، مادامی که حدث صادر نشده است می‏ماند. علی وضوء است. این اختصاص ندارد به آنجایی که وضوء معنون به عنوان طهارت بشود. چونکه بقا را در خود وضوء اعتبار کردیم. در خود وضوء اعتبار شده است بقاء. بدان جهت منصرف این روایات آن شخصی است، آن جنبی است که وضوء نگرفته باشد برای یک غایتی یا اگر وضوء گرفته باشد هم، وضوء باقی مانده باشد. کسی که مثلا فرض کنید خورد، بعد از او یک لیوان آب بخورد. این یک وضوء بگیرد. بعد که زیر لحافش می‏رود این هم یک وضوء سومی را بگیرد، این در اذهان متشرعه مأنوس نیست. آنجا که گرفتی، هنوز کاری نکرده‏ای، همان وضوئی که بر اکل گرفتی باقی است، این ارتکاز متشرعه است.

بله! به خلاف اینکه فرض کنید وضوء بگیرد جنب، بخورد بعد برود توالت برگردد. بله، آن همین جور است که آن وضوء دیگر اثری ندارد. در ذهن این است. این ارتکاز متشرعه می‏گوییم که اینجور است، روی این اساس روایاتی که می‏گفت الجنب اذا اراد ان یأکل فلیتوضأ[3] اذا اراد ان ینام فلیتوضّأ[4] معنایش عبارت از این است که جنبی که وضوء نگرفته است یا وضوء گرفته است و آن وضوء به هوا رفته است به آن بیانی که گفتیم وضوء دیگر بگیرد. این که در اخبار وارد است لا ینقض الوضوء الاّ النوم. یعنی وضوئی که انسان می‏گیرد بعد از آن وضوء نوم باید بشود یا بول باید بشود یا کذا تا آن وضوء از بین برود. آن وضوء کسی ادعا بکند بر اینکه اطلاقش مقام را هم می‏گیرد بعید نیست. طهارت نیست در ما نحن فیه. در آن روایاتی که هست لا ینقض الوضوء بود. خود وضوء نقض می‏شود. منتهی وقتی که از محدث بالحدث الاصغر بشود آن وضوء که نقض می‏شود طهارتش هم نقض می‏شود. طهارت می‏رود. و اما آنجایی که نه محدث به حدث اکبر بوده باشد، طهارت نیاورده است خود وضوء نقض می‏شود. یعنی دیگر اثری ندارد. بعد اگر فعلی بخواهی اتیان بکنی، غایتی را که امر به وضوء دارد جایش هست. روی این هذا الاساسی که هست، معلوم شد بر اینکه به این افعال که امر شده است ما هم می‏گوییم به این افعال امر شده است. ولکن منصرف این اوامر این است جنبی که این فعل را اتیان نکرده است. یا اتیان کرده است نقض شده است این افعال بواسطه آن چیزهایی که نواقض الوضوء گفته می‏شود. بدان جهت عدم الاجزا، مثلا کسی جنب بود، برای جماع ثانیا وضوء گرفت که یکی از موارد استحباب بود. ولی این اگر بخواهد ثالثا جماع کند باید وضوء را تکرار کند. چونکه جماعی که هست وضوء را باطل می‏کند. وضوء اگر شخص محدث بالحدث الاصغر هم بود نواقضش بود، گذشت در بحث نواقض. و تا مادامی که این نواقض نیامده است این هم همین جور است و هکذا در حائض هم همین جور است. حائض وقتی که وضوء می‏گیرد برای صلاتی در وقت صلاة بعدی هم باید وضوء بگیرد ولو پشت سر هم اتیان می‏کند. چرا؟ یعنی استحبابش این است. برای اینکه آن حیضی که هست در ما نحن فیه، آن حیضی که بعد می‏آید از او، آن حیض از نواقض الوضوء هست. بدان جهت در ما نحن فیه چونکه منتهی نسبت به آن مقداری که مشغول ذکراست، به مقدار صلاة الاول نسبت به او مغتفر است. یا کسی ادعا بکند که همه‏اش مغتفر است. حائض هم اگر بعد از نماز نرفت به مستراح، با همان یک وضوء می‏تواند دو نماز را اتیان کند، عیبی ندارد. ولکن در آن حائض محل اشکال است، در آن حیضش. چونکه آن حدث است. حدث بعد الوضوء است. علی هذا الاساسی که هست در قسم ثالث می‏شود ملتزم شد که فی اطلاقه تأمل، در صورتی که آن وضوء نقض نشده باشد به یکی از نواقض ظاهر این است که نسبت به غایت دیگر هم مکفی است. این مطلب ثانی..

استثناء از عدم اجزاء وضوء برای ساير غايات در قسم دوم و سوم

 و اما مطلب ثالث که گفتیم در مسئله سه مطلب ایشان فرموده است. مطلب ثالث استثنائی از این عدم الاجزاء است. اینکه گفت در قسم ثانی و ثالث اگر به غایتی اتیان کرد نسبت به غایات دیگر مجزی نیست از این یک استثنائی می‏کند. می‏فرماید مگر در صورتی که این شخصی که وضوء تجدیدی گرفته است یا این جنبی که برای مثلا اکل وضوء گرفته است این در واقع و نفس الامر جنب نباشد یا متطهر از حدث اصغر که قسم ثانی است. متطهر نبوده باشد محدث بالاصغر بشود فقط. این جنابتش خیالی بود یا اینکه من متطهر هستم وضوء تجدیدی بگیرم خیالی بود. الاّ اینکه در واقع محدث بوده باشد بالاصغر که او به جهت وضوء گرفتن به قصد اعاده وضوء یا به قصد نوم، خیال می‏کرد جنب است وضوء گرفت للنوم با این وضوء گرفتن در حقیقت محدث بالحدث اصغر تنها بود که وضوء گرفته است. اگر اینجور بوده باشد رجع الی القسم الاول. یعنی وضوء که گرفته است طهارت حاصل شده است برای او. هر غایتی را می‏تواند اتیان بکند. از آن غایاتی که در قسم الاول است. عبارت ایشان استثناء از این قسم ثانی و ثالث است، می‏فرماید بر اینکه بعد از اینکه، عین عبارت را می‏خوانم تا محل اشکال نشود بعد، می‏فرماید به خلاف ثانی و الثالث فانهما ان وقعا علی نحو ما قصدا اگر واقع بشوند بر آن نحوی که قصد کرده‏اند، یعنی خطاء در واقع نشود. مثل این استثنایی که مثال گفتیم. در واقع جنب باشد، وضوء گرفته است. یا وضوء داشته است، وضوء تجدیدی گرفته است. فانهما ان وقعا علی ما قصدا لم یؤثّر الاّ فی ما قصد لأجله، فقط آن غایتی که برای او قصد شده است، او کافی می‏شود، نعم لو وقعا علی ما قصدا. نعم استدراک از او است. استثنا از او است. نعم لو انکشف الخطاء اگر خطاء کشف بشود بان کان محدث بالاصغر، به اینکه وضوء تجدیدی گرفته است محدث به حدث اصغر بوده باشد. فلم یکن وضوئه تجدیدیا، وضوئش تجدیدی نباشد که قسم ثانی است. ولا مجامع للاکبر که قسم ثالث است. حدث اکبر هم در واقع نداشته باشد. این وضوء گرفته است رجعا الی الاول. این قسم ثانی و قسم ثالث وضوء در اینها به قسم اول برمی‏گردد. و قوی القول بالصحه، قوی می‏شود که انسان قائل بشود که وضوء صحیح است و اباحة جمیع الغایات به. تمام غایاتی که در قسم اول بود بواسطه این وضوء مباح می‏شود. منتهی ایشان در اینکه می‏فرماید به قسم ثانی برمی‏گردد و تمام الغایات حلال می‏شود این مطلب سوم مختص به باب وضوء نیست. این در موارد کثیره‏ای دارد در آن موارد کثیره، آن قاعده‏ای که در اینجا منقح بشود باید به همان نحو تطبیق بشود. ایشان در آن موردی که در واقع جنب نبود، به جهت اکل وضوء گرفت. آمد سر سفره نشست، آن عیالش گفت که وضوء گرفتی نمازت را بخوان، چرا نشسته‏ای اینجا. گفت بابا من آخر چیز بودم، به جهت او وضوء گرفته‏ام بر اکل. گفت مؤمن دیوانه شده‏ای، صبح بلند شدی غسل کرده‏ای دیگر. تو جنب نیستی، بعد از او کاری نکرده‏ای. این یادش افتاد. یادش افتاد که جنب نیست. برای اکل وضوء گرفتن معنی ندارد چون جنب نیست.

 این شخص ولکن محدث بالاصغر بود مثلا فرض بفرمایید بول کرده بود بعد از آنها، این می‏فرماید بر اینکه می‏شود قسم اول، می‏شود پاک. با این وضوء گرفتن می‌شود طاهر ‏از حدث اصغر. تمام غایات قسم اول حلال می‏شود. اما یک قیدی می‏زند، قیدش این است که این که برای اکل وضوء گرفته است، این از باب اشتباه در تطبیق بوده باشد و تخلف در داعی بوده باشد. این اشتباه در تطبیق است و اگر تخلف در داعی شد این معنا صحیح است. این را توضیح می‏دهم. ما دیروز بحث کردیم برای شما و منقح کردیم بر شما که عناوین تارة عناوین قصدیه می‏شود که اگر مکلف بخواهد آن عنوان، منطبق بر خارج بشود و در خارج موجود بشود باید قصد آن عنوان را بکند، مثل قصد اداء الدین که توصلیات بود. و اما یک عناوینی هست که وقتی که مکلف اراده کرد اتیان او را، قصد آن عنوان لازم نیست. ولو اصلا اعتقاد داشته باشد که آن عنوان منطبق نمی‏شود. آن عنوان اصلا نیست. کسی تیر خالی رها می‏کرد، اتفاقا تیر پُر بود به سینه کسی خورد، مرد. قتل فلان، و حال اینکه اصلا قصد نکرده بود آدم بکشد. این عناوین، عناوین ذاتیه هستند. در این عناوینی که این عناوین، عناوین قصدیه هستند دایر مدار حصول آنها در خارج قصد است. قصد مقوم آن فعل است. آن عنوان قیامش به همان قصد است. اگر قصد بکند موجود می‏شود. والاّ موجود نمی‏شود.

 عرض کردیم بر اینکه در جایی که مکلف خیال بکند بر اینکه مأمور بهش این عنوان قصدی است و بعد منکشف بشود که نه، اصلا آن عنوان قصدی مأمور به نبود، مأمور به عنوان قصدی دیگر است. به نحوی که آنی را که این شخص در خارج اتیان کرده است به او این عنوان دیگر را که مأمور به است قصد می‏کرد او این عنوان دیگر می‏شد، مأمور به می‏شد. ولکن او این عنوان را قصد نکرده است. مثل چه؟ مثل اینکه شخصی نماز عصرش را خواند، تمام کرد. چهار را تمام کرد به عنوان صلاة العصر. صلاة الظهر با صلاة العصر عناوین قصدیه هستند والاّ هر دو چهار رکعت هستند. آن به عنوان صلاة ظهر است این هم به عنوان صلاة عصر. صلاة عصرش را خواند تمام کرد. وقتی که تمام کرد یادش افتاد که من صلاة ظهر را نخوانده بودم، عصر را خواندم. خوب صلاة ظهرش را باید بخواند، این عصر را اتیان کرده است. این عصر ظهر نمی‏شود. چرا؟ چونکه صلاة ظهر عنوان قصدی است. منتهی چونکه ترتیب داشت عصر بعد از ظهر واقع بشود، ترتیب شرط ذکری بود، یعنی عند العذر ساقط است ترتیب رفع ید می‌کنیم می‏گوییم آن عصرش صحیح. ولکن این ظهرش را اتیان نکرده است. او ظهر نمی‏شود چونکه ظهر شدن چهار رکعت به قصد است. بدان جهت در ما نحن فیهی که هست صلاة الظهر نسبت به صلاة العصر صلاة صبح نسبت به نافله صبح، امثال ذلک عناوین قصدیه هستند. این عناوین اشتباه در تطبیق ندارد. قاعده کلیه. عناوینی که آن عناونی از قبیل عناوین قصدیه شد آن اشتباه در تطبیق ندارد. چرا؟ برای اینکه هر چه را قصد بکنی، آن موجود می‏شود. صلاة ظهر را قصد کنی او موجود می‏شود. عصر قصد کنی، عصر موجود می‏شود. منتهی باطل می‏شود چونکه امری ندارد. چونکه آنی را که تو اتیان کرده‏ای امر ندارد می‏شود باطل. به خلاف عناوین ذاتیه، اشتباه و خطا در تطبیق در آنها می‏شود. این خیال می‏کرد که تفنگ خالی می‏زند، نگو این قتل است. چونکه قتل بودن یا ضرب بودن یا رمی بودن اینها به قصد نیست. تابع قصد نیست. تابع واقعش است. اگر به این رمی کسی را کشت می‏شود قتل. نکشت قتل نمی‏شود. این دائر و مدار واقع نیست. اشتباه در تطبیق در این موارد می‏شود که این فعلی را که قصد کرده بود یعنی خیال می‏کرد که مجرد رمی است این خطا بود در واقع قتل بود. مثل این است که مایعی را برداشت خورد به خیال اینکه مثلا این سرکه است. خورد معلوم شد که خمر است. این شرب خمر بودن یا شرب خل بودن تابع قصد شخص نیست. خمر عنوان واقعی است. شرب و خمر عنوان واقعی است. شرب خل هم عنوان واقعی است. کلام ما این بود، اشتباه در تطبیق در موارد عناوین ذاتیه می‏شود ولکن در موارد عناوین قصدیه اشتباه در تطبیق نمی‏شود. آنی که قصد می‏شود آن موجود می‏شود اما صحیحاً و اما باطلاً.

 علی هذا الاساس ما عرض کردیم که وضوء خودش عنوان قصدی است. یعنی خود غسلتین و مسحتین، غسل الوجه و الیدین و مسح الرأس و الرجلین این وضوء باشد عنوان قصدی است. والاّ کسی کنار آب نشسته است یک دفعه صورتش را به آب زد، نه به خیال عنوان وضوء برویم صورتمان را به آب بزنیم. بعد از مدتی دستهایش را زد. دستش را هم اتفاقا به سرش کشید. او وضوء حساب نمی‏شود. او عنوان وضوء حساب نمی‏شود. عنوان وضوء عنوان قصدی است. اما کونه طهارةً او عدم کونه طهارةً این عنوان قصدی نیست. اگر این غسل الوجه و الیدین و مسح الرأس و الرجلین بعد الحدث الاصغر واقع شد، این وضوء می‏شود طهارت. ولو انسان نداند چه جور مثل قتل و رمی بود. این هم همین جور است. اگر بعد الحدث واقع شد می‏شود طهارت. نه! بعد الحدثی که هست واقع نشد، بلکه بعد الطهاره واقع شد، می‏شود وضوء تجدیدی. نه بعد الحدث اکبر واقع شد می‏شود مجرد الوضوء. وضوئی که مثلا اکل و اینها بود. خود طبیعی الوضوء که محدَّد است به غسل الوجه و الیدین و مسح الرأس و الرجلین عنوان قصدی است. اما خصوصیاتش که هست به او عنوان طهارت منطبق می‏شود یا فرض بفرمایید عنوان تجدیدی منطبق می‏شود. عنوان بعد الحدث الاکبر منطبق می‏شود اینها عناوین قصدیه نیستند. وقتی که عنوان قصدی نشدند این شخص به خیال اینکه جنب است که طعام می‏خورد وضوء گرفته بود. وضوء را قصد کرده بود. خودش هم لله قصد کرده بود. قصد قربت را داشت. بعد معلوم شد که حدث اصغر داشت، جنابت کی است؟! زنش یادش افتاد که بابا تو جنب نیستی. فقط محدث به حدث اصغر بود، وضوء گرفت می‏شود متطهر. رجع الی قسم الاول. بدان جهت تمام غایاتی که در قسم اول موجود بود مترتب می‏شود. منتهی این از قبیل اشتباه در تطبیق می‏شود. یعنی این تطبیق کرده است، بر این وضوئش وضوء جنب را بعد الجنابة للاکل و حال اینکه نه وضو، وضوء طهارتی بوده است. خیال می‏کرد امری که وضوء دارد در ما نحن فیه امر استحبابی است یعنی للاکل است، آن به جنب که امر دارد برای اکلش وضوء بگیرد آن امر است در واقع در تطبیق اشتباه کرده بود آن امر نیست. این امر مال آن امری است که محدث به حدث اصغر دارد و اینکه «ان الله یحب المتطهرین».[5]

ایشان در ما نحن فیه که می‏فرماید بر اینکه مثلا مثال می‏گوید و رجعا الی الاول و قوی القول بالصحة و اباحة جمیع اغایات به اذا کان قاصدا لامتثال امر الواقعی المتوجه الیه فی ذلک الحال و ان اعتقد انه الامر التجدیدی، اینجا را می‏خواهند برای شما توضیح بدهند که ایشان می‏خواهد چه بگوید و آنی که می‏خواهد صحیح است یا غیر صحیح؟ درست توجه کنید که جلّ و عظمت مطلب در همین جائی است که مطلب را به او رساند.

 ایشان اینجور می‏فرماید، می‏فرماید بر اینکه این کسی که به خیال اینکه جنب است وضوء گرفته است این دو جور می‏تواند بوده باشد. یک وقت این است که طوری است که اگر می‏فهمید که جنب نیست فقط محدث به حدث اصغر است اصلا وضوء نمی‏گرفت. الان که اعتقاد دارد جنب است به جهت او برای اکل جنب وضوء می‏گیرد والاّ اگر می‏دانست که جنابت کجا بود، اصلا وضوء نمی‏گرفت. در این زمان اصلا وضوئی نمی‏گرفت. لم یتوضّأ اصلا. می‏گوید اگر این نحو بوده باشد صحت وضوئش اشکال دارد. یعنی رجوع الی الاول، حکم به صحت. رجوع الی القسم الاول و ترتب جمیع الغایات اشکال دارد و اما نه، قسم ثانی اگر بود. می‏فهمید که جنب نیست باز می‏گفت نماز خواهیم خواند، بگذار وضوء بگیریم. باز وضوء را می‏گرفت. این امر واقعی اگر برایش منکشف بود باز وضوء می‏گرفت. در این صورت می‏گوید بلا اشکال صحیح است. این فرمایش ایشان است. می‏گوید بر اینکه و قوی القول بالصحه و اباحة جمیع الغایات به، اذا کان قاصدا لامتثال الامر الواقعی که آن استحباب وضوء بر شخص محدث بالاصغر است. المتوجه الیه فی ذلک الحال واقعا که در حال «ان الله یحب المتطهرین»[6] به او متوجه بود و ان اعتقد ان امره العقلی التجدیدی منه، ولو خیال می‏کرد که امر فعلی‏اش این است که جنب است، امر به وضوء للاکل دارد. ولکن نه، آن امر هم اگر برایش منکشف بود در این صورت او را قصد می‏کرد. اذا کان قاصدا الامتثال الامر الواقعی المتوجه الیه، می‏گوید همان امر فعلی را امتثال می‏کنم. خیال می‏کند، امر فعلی‏اش، آن امر جنابتی است، جنبی است. و حال اینکه امر فعلی در واقع آن امر استحبابی بود. فیکون من باب الخطاء فی التطبیق و تکون تلک الغایة مقصودة له علی نحو الداعی اینکه جنابت خیال اینکه من جنب هستم این داعی شده است برای وضوء گرفتنش. داعی شده است که چرا وضوء گرفته است؟ خیال کرده است که جنب است برای خوردن وضوء بگیرد. لا التقیید، وضوئش را تقیید نکرده است. به حیث او کان الامر الواقعی علی خلاف ما اعتقده لم یتوضّأ به حیث اینکه می‏فهمید در واقع جنابتی نیست، فقط حدث است، وضوء نمی‏گرفت. چونکه اگر اینجور بوده باشد ففی صحته اشکال، در صحت وضوء اشکال دارد. این چرا اشکال دارد؟ ما هم می‏توانیم اینها را تصدیق کنیم یا نه؟ انشاء الله بعد.